Birçok ülke krizin pençesinde

İgiltere’de akaryakıt kuyrukları oluştu, raflar boşaldı. ABD temerrüdün eşiğine geldi. Çin’de Evergrande krizi patladı. Fransa’da otomotiv fabrikaları üretimi durdurdu. İtalya, en büyük turizm krizi ile boğuşuyor. Ülkelerde enflasyon ve işsizlik rekor kırıyor. Türkiye ise büyüme, ihracat ve sanayi üretiminde başarılar elde ediyor. İkinci çeyrekte ülkemiz yüzde 21,7’lik büyüme ile rekor kırdı. Şaha kalkan ihracat, 210 milyar dolara koşuyor. Üretim üssü olan Türkiye’de sanayi istihdamı da ilk defa 6 milyonu aştı.

KAAN ZENGİNLİ

Tüm dünyayı etkisi altına alan koronavirüs salgını, küresel ekonomiyi âdeta yangın yerine çevirdi. Salgın nedeniyle bozulan tedarik zinciri, üretimde yaşanan aksamalar, enerji fiyatlarındaki yükseliş; milyonlarca kişinin işsiz kalmasına sebep oldu ve ekonomileri bataklığa sürükledi. Dünyanın en büyük ekonomileri olan ABD, Çin, İngiltere, Almanya, Fransa ve İtalya’da kamu borçları zirve yaptı. Enflasyon tarihi rekorlar kırdı. İşsiz ordularının oluştuğu ülkelerde birçok kriz patlak verdi. İngiltere’de market raffları boş kaldı. Akaryakıt istasyonlarında kuyruklar oluştu. ABD, temerrüde düşme tehlikesine girdi. Almanya’da konut fiyatları ikiye katladı. Çin’in en büyük gayrimenkul şirketi Evergrande, 300 milyar dolar borç ile iflas edeceğini açıkladı. Fransa’da çip krizi nedeniyle birçok otomobil markası üretime ara verdi. İtalya, tarihinin en büyük enflasyon krizi ile karşı karşıya kaldı. IMF ve OECD verilerine göre, salgının tüm dünya ekonomilerine faturası 8,5 trilyon doları buldu. Tüm bu yaşanan süreçlerde, Türkiye ikinci çeyrekte yakaladığı yüzde 21,7’lik büyüme ile rekor kırdı. Aynı şekilde sanayi üretimi, ihracat ve ekonomik güven endeksinde de ciddi başarılar yakalandı.

İNGİLTERE’DE RAFLAR BOŞ
İngiltere’de toplam kamu borcu 2,1 trilyon dolara yükselerek, 1993 yılından bu yana en yüksek seviyeye ulaştı. İşsizlik yardımı talep edenlerin sayısı yüzde 112 arttı. İşsizlik yüzde 5,1 ile rekor kırdı. Toplam işsiz sayısı 2 milyonu geçti. İngiliz hükümeti kriz nedeniyle işsizlere ödediği maaş destek programını kapattı. Ekonomik kriz gıda fiyatlarına da yansıdı.

İngiltere’de birçok market rafı boş kaldı

Tedarik sorunu yaşanan ülkede, market rafları boşaldı. Londra’da sebze-meyve ile su sıkıntısı yaşanıyor. Bozulan tedarik zinciri akaryakıt sektörüne de ulaştı. Ülkedeki istasyonlarda kuyruklar oluştu. Taksi taşımacılığı durma noktasına geldi. İngiliz hükümeti acil 100 bin şoför ihtiyacı olduğunu açıkladı.

ABD, TEMERRÜDE DOĞRU…
ABD’de federal borçlar 21 trilyon dolara ulaştı. Bütçe açığı yüzde 10,3 ile 1945 yılından bu yana en yüksek seviyeyi gördü. İşsiz sayısı 10 milyonu geçti. Başkan Biden; insanların geçim sıkıntısı çektiğini, intiharlar ve aile içi şiddetin arttığını, birçok insanın umudunu kaybettiğini belirtti. Ayrıca ABD’de federal hükûmet, temerrüde yol açabilecek 28,4 trilyon dolarlık borç limitine ulaşma tehdidiyle karşı karşıya… Borç limiti, ABD hükûmetinin ödünç alabileceği para miktarının üst sınırı anlamına geliyor. Borç limitinin artırılması veya askıya alınması için defalarca çağrıda bulunan ABD Hazine Bakanı Janet Yellen, 18 Ekim’e kadar harekete geçilmemesi hâlinde Hazine’nin olağanüstü tedbirlerinin tükeneceğini belirtmişti.

ABD Hazine Bakanı Janet Yellen, borç limitlerinin artırılması için çağrıda bulunurken.

ALMANYA’DA KONUT KRİZİ
Almanya’da enflasyon yüzde 3,9 ile yeni zirve yaptı. İşsizlik sayısı 3 milyona dayandı. Ülkede konut fiyatları iki katına çıktı. Berlin’de, gayrimenkul şirketleri tarafından yönetilen yüz binlerce konutun kamulaştırılması için düzenlenen referandumdan “evet” oyu çıktı. Bunu hayata geçirilmesi hâlinde 240 binden fazla daire devlet tarafından yönetilecek. Bu adımla fahiş kira artışlarının önüne geçilmesi hedefleniyor.

ÇİN’DE EVERGRANDE…
Çin’in en büyük gayrimenkul şirketi Evergrande 300 milyar dolar borç ile iflas edeceğini açıkladı. Yaşanan finansal sorunlar küresel piyasalarda “yeni bir Lehman Brothers vakasıyla mı karşı karşıyayız” sorularını akla getirdi. Çin hükümetinin şirketi kurtarmak yerine, müdahale etmeyeceği sinyalleri geliyor. Wall Street Journal gazetesi, “Çin hükümeti yerel hükümetlere, şirketin batmasına hazırlanmaları uyarısında bulundu” şeklinde haberi duyurdu.
FRANSA’DA ÜRETİM DURDU
Fransa’da gelecek yıl bütçe açığının, GSYH’nin yüzde 8,5’ine ulaşması bekleniyor. Otomotiv sektörünün aslan payı aldığı Fransa’da çip krizi nedeniyle birçok fabrika üretimi durdurmak zorunda kaldı. Milyonlarca çalışan işten çıkarıldı. Otomotiv satışları ve üretimi tarihi dip seviyeleri gördü. Öte yandan Fransız enerji devi Total, ülke genelindeki 2200 istasyonundan 75’inin, akaryakıt ulaştırılamadığı için atıl durumda olduğunu duyurdu.

İTALYA DİBİ GÖRDÜ
İtalya’da sanayi üretimi son 30 yılın en düşük seviyesini gördü. Ulusal İstatistik Ajansı, kısıtlamalar nedeniyle yüzde 28,4 daha az üretim yapıldığını açıkladı. Ülkenin en büyük gelir kalemlerinden turizm sektöründe de yüzde 70 daralma yaşandı. Birçok otel kısıtlamalar nedeniyle açılmadı. Başkentte toplanan binlerce kişi, turizm sektörünün batma noktasına gelmesi nedeniyle protesto gösterilerinde bulundu. Ellerinde “Devlet desteği yok, turizm cezalandırıldı” yazılı pankartlar taşıyan göstericiler, hükûmetten sektörlerine destek istedi.