HAYIR DİYEBİLMEK

İnsanların en çok zorlandığı konulardan birisidir, ‚hayır’ diyememek. Başkaları bizden aslında yapmak istemediğimiz bir şeyi istediğinde, ‚hayır’ diyemeyiz çoğu zaman ve istenileni yapmak zorunda kalırız. ‚Hayır’ demeyi öğrenmeyen insan, ‚hayır’ diyememenin getirdiği sıkıntıları kendine yük eder durur, ta ki bunlar kendisine zarar verene kadar.

Neden “hayır” demekte zorlanırız?

Reddetmek negatif bir eylemdir. İnsan “hayır” dediğinde kendini kötü hisseder. Kırıcı olabilir, üzebilir çünkü. Bu anlamda birine “ben bunu yapmak istemiyorum” diye ifade etmek, karşıdakinin hislerini vicdanına yüklememek için kaçınılan bir davranıştır çoğu zaman.
Aslında insan çocukken daha kolay ‚hayır’ diyebiliyorken, büyüdükçe bu konuda zorlanmaktadır. Çünkü yetiştiğimiz kültürel ortam, istenileni reddetmeyi ayıp olarak değerlendirmektedir. Batı kültüründe ‚hayır’ diyebilen insan özgürlüğünün bilincinde, kendine güveni olan insan olarak algılanırken, yardım kültürlerinde reddetmek daha çok bencillik olarak algılanmaktadır. Aslında güzel bir haslettir kendinden vermek. Ama asıl melese yerine göre ‚evet’ yerine göre ‚hayır’ diyebilmektedir.

“Hayır’ diyebilmek neden önemlidir?
İstemediğimiz bir şeyi yaptığımız zaman kendimize kızarız, kendimize olan saygımızı kaybederiz. Çünkü yapmak istemediğimiz bir şeye ‚hayır’ diyememek kişisel bir zayıflığı yansıtır. Her denileni yapan insanda öz güven sorunu vardır. Ve bu tür insanlar ‚hayır’ diyemedikleri için, başkalarının amaçları uğurlarına kullanılma potansiyeline sahiptirler. Etrafımızda kötü niyetli milyonlarca insanın var olduğu bir toplumda, ‚hayır’ diyemeyen bir insanın hali gerçekten vahimdir. Düşünün ki, çocuklarımız yabancılara veya kötü niyetli insanlara ‚hayır’ diyemiyor, ne istenilirse onu yapıyorlar. Bu onlar için çok tehlikeli bir durum olabilir. Onları korumak istiyorsak eğer, önce ‚hayır’ demeyi biz öğreneceğiz, sonra da onlara öğreteceğiz ki, yanlışa ‚evet’ demek zorunda kalmasınlar. Ayrıca günümüzün hızlı ve kaos ortamında ancak yerine göre ‚evet’ ve yerine ‚hayır’ diyebilen insanlar, hem özel hem de iş hayatlarında daha doğru kararlar vererek daha başarılı olabilir ve daha kaliteli bir yaşam sürdürebilirler.

Nasıl “Hayır” demeyi öğrenirim?
‚Hayır’ diyebilmek öğrenilebilen sosyal bir beceridir. Hayır demeyi, ailesinden öğrenmeyen insan, sonradan ‚hayır’ demeyi öğrenmekte güçlük çekebilir. ‚Hayır’ demek için en etkili yöntem, kişinin ne istediğini bilmesi, seçim yapması, karar vermesi ve bunu karşıdakine net ve açık dille, etkin iletişimle aktarabilmesidir. İçimize sinmeyen bir şeye ‚hayır’ diyebilmenin önemini düşünerek hareket edebilirsek, biraz da cesaretle bunu başarabilir. Karşımızdaki insanı kırmadan, rencide etmeden, utandırmadan, kendimizi ifade edebiliriz. Bu iletişim yeteneği insana verilmiştir. Mesele kullanmayı öğrenebilmekte. Bir telefon geldiğinde ve siz aslında gitmek istemediğinizde ‚davet için teşekkür ederim arkadaşım, ama şuan dışarıya çıkmak istemiyorum, dinlenmek istiyorum veya ailemle zaman geçirmek istiyorum’ diyebilmeliyiz. Aynı şekilde zamansız bir şekilde gelmek isteyen misafire ‚bugün müsait değiliz ama şu gün bekleriz’ diyebilirsek bu iş tamamdır.
Kendimizi ‚hayır’ dediğimiz için kötü hissettiğimizden, uzun uzun izah etme girişiminde bulunmamalıyız. Bahaneler uydurmak yerine, gerçek hislerimizi ifade ederek yola çıkabilmeyi başarabilirsek, ısrarcı insanların önünü de kesmiş oluruz. Kendimizi hala bundan dolayı kötü hissediyorsak eğer, bu normaldir. Zamanla yaptığımızın ne kadar doğru olduğunu kavrayacak, her iki taraf için en doğru olanı yaptığımız için kendimizle gurur duyacağız. Toplumda kabul görmek için başkalarına yerli yersiz “evet” demek gerekmediğini anladığımızda, daha özgüvenli olacak, daha gerçekçi dostlara ve bir çevreye sahip olacağız. En önemlisi de, kendimizle daha barışık olacağız.

 

SEVDA YILDIRIM/PEDAGOG/EĞİTİMCİ

Yorum Ekle

Yorum yazmak için tıklayın